Object
Heemskerk, Huis te / Marquette

Locatie
Adres: Marquettelaan 34
Heemskerk
Gemeente Heemskerk
Provincie Noord-Holland

Marquette is gelegen aan de noordwestelijke rand van Heemskerk. Bovenstaande vier punten begrenzen het kasteelterrein van Marquette. De oprijlaan begint aan de Marquettelaan.

Typologie

...

Etymologie
...

Toestand van het middeleeuwse kasteel
Zichtbaar:
Grondgebruik:

Het huidige gebouw is niet het kasteel wat in de middeleeuwen is gebouwd. In het jaar 1802 is het laatste restant van het eerste kasteel gesloopt. Het huidige huis stamt uit de 17e en 18e eeuw.

Afmetingen
...

Oudste vermelding
Datum:
Bron:

...

Bezitsgeschiedenis
Het kasteel is omstreeks 1250 gebouwd, mogelijk door Gerard van Heemskerk. Het kasteel stond bekend onder de naam huis te Heemskerk, in 1610 kreeg het van Daniel de Hertaing, heer van Marquette in Henegouwen, de naam Marquette. Daniel had het kasteel in genoemd jaar gekocht.
In de periode 1730-1790 is de bebouwing op de voorburcht onder Pieter en zijn zoon Joachim verbouwd tot buitenplaats. Onder de zoon van Joachim begin het verval en is een deel van de bebouwing afgebroken.
In 1977 is het kasteel door de laatste eigenaar verkocht aan een investeerder en is het huis verbouwd tot hotel en restaurant.

Historische betekenis
...

Bouwgeschiedenis
Marquette is waarschijnlijk gebouwd omstreeks 1250 en bestond uit een ronde hoofdburcht met ten westen daarvan een nagenoeg rechthoekige voorburcht. De bebouwing op de voorburcht groeide in de 14de en 15de eeuw langzaam uit tot een rechthoekig complex rondom een binnenplaats en de bewoning verplaatste zich van de ronde hoofdburcht naar de voorburcht. De bebouwing op de hoofdburcht werd grotendeels gesloopt en het terrein binnen de ommuring ingericht als siertuin.
Rond het midden van de 16de eeuw had de bebouwing op de voorburcht een U-vorm met twee lange evenwijdige vleugels aan de oostzijde. Aan de zuidoostzijde was een langgerekte smalle vleugel met de toegang. Rond 1765 is deze vleugel ingekort en is op de noordoosthoek eenzelfde korte smalle vleugel gebouwd waardoor de voorgevel een U-vorm kreeg. Het geheel kreeg een classicistische uiterlijk.
Het rondeel is kort na 1800 afgebroken. Kort daarna is ook het noordelijk deel van de bebouwing afgebroken en kreeg het huis zijn huidige vorm.

Afbeeldingen
Google Earth, 2009, locatie Marquette, Heemskerk, Noord-Holland (Documentatiecentrum NKS, digitale documentatie).
Gravure, 1630, Het Huis te Heemskerk door A. Rademaker (Groesbeek 1981, 130).
Kaart situatie ca. 1250, overzichtskaart kastelen Heemskerk door J. Roefstra (Roefstra 2002, 24).
Kadastrale minuut, 1811-1832, gemeente Heemskerk, Noord-Holland, sectie D, blad 1,(http://watwaswaar.nl/#SK-iO-9-1-1v-1-2plU-2xjM---1CB, geraadpleegd op 12-10-2009).
Plattegrond Marquette van huis en hof, 1730, gravure door H. de Leth. (Groesbeek 1981, 133).
Tekening, 1640, het huis Marquette door R. Roghman, Teylers Stichting Haarlem (Groesbeek 1981, 131).
Topografische prent, 1837-1844, het huis Marquette door P.J. Lutgers (http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/index.php?option=com_memorix&Itemid=3&task=topview&cp=3&RecordID=4777&CollectionID=17&PhotoID=1383, geraadpleegd op 19-10-2009).

Bronnen
N.v.t.

Literatuur
- Anoniem, z.j., Assumburg Marquette, z.p., [ typoscript ].
- Kransberg, D. en Mils, H., 1980, Kastelengids van Nederland Middeleeuwen, Haarlem, 130-131.
- Groesbeek, J.W., 1981, Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, Rijswijk, 128-141.
- Hesp E.G., 1982, 'Kasteel Marquette 't Huys te Heemskerk', De bouwadviseur, nr 2, 28-31.
- Wijck, H.W.M. van der, 1967, 'Marquette, Assumburg, Beeckesteyn en Waterland', Bulletin Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond, nr. 66, 29-46.
- Leeuwen-Enklaar, M.M. van, en J. van Leeuwen, Marquette. 't Huys te Heemskerck in zijn historische decor, Beverwijk 1995.

Documentatie
N.v.t.

Bescherming gebouw
Status:

Monumentnummer: 519562
 De rijksbescherming geldt het huidige huis, waarin geen delen van de middeleeuwse voorganger zijn opgenomen.
Letterijk uit ODB/KICH: '
HOOFDGEBOUW ( Marquette). Het in oorsprong 16de-eeuwse kasteel is tussen 1741 en 1770 in sobere classicistische stijl verbouwd, alleen het torentje herinnert nog aan het oude kasteel. Het 18de-eeuwse huis stond oorspronkelijk op U-vormige grondslag, maar de noordelijke vleugel is rond 1800 afgebroken waardoor de huidige haakvormige plattegrond ontstond. De langerekte front- en zijgevel, die aan de zuid- en westzijde zijn beklampt om het middeleeuwse muurwerk te verhullen, zijn één beuk diep en bestaan uit een souterrain en twee bouwlagen onder een met leien gedekt schilddak, deze vleugels omsluiten een rechthoekig bouwblok bestaande uit twee smalle bouwlichamen van twee bouwlagen onder twee met pannen gedekte zadeldaken; alleen het dakvlak aan de binnenplaats is van leien voorzien. De gevels worden beeindigd door kroonlijsten en ingedeeld door meerruitsvensters, die aan het eind 19de eeuw/begin 20ste eeuw zijn vernieuwd met laat-18de-eeuwse roedenindeling; deels voorzien van luiken. De regelmatig ingedeelde frontgevel (zuid) van negen traveen heeft een excentrisch geplaatste, licht risalerende toegangspartij met poort. De segmentvormig getoogde poortdoorgang is gevat in een natuurstenen omlijsting van blokwerk en pilasters die een kroonlijst dragen waarop aan weerszijden een denneappel is geplaatst; aan de binnenplaatszijde wordt de poort geaccentueerd door geblokte lisenen, die zich op de verdieping voortzetten. Links hiervan twee vensterassen met meerruitsvensters. Schuin daarboven de 15de-eeuwse ronde toren onder een met leien gedekte ingesnoerde spits met bolvormige bekroning. In de toren een 15de-eeuwse eikenhouten toegangsdeur. Oorspronkelijk liep een lange 18de-eeuwse muur tussen de oostgevel en het rondeel, het grootste deel is rond 1800 afgebroken thans resteert nog een klein deel. De poort geeft toegang tot de aan twee zijden bebouwde binnenplaats met de eigenlijke voorgevel. De representatieve voorgevel bestaat uit een natuurstenen middenpartij geflankeerd door twee vensterassen die aan weerszijden beeindigd worden door een naar buiten uitstulpende (kwart rond) geblokte pilaster; uiterst links een zesde vensteras. De natuurstenen toegangspartij is in blokwerk uitgevoerd en bekroond door een driezijdig fronton met het wapenschild van familie Rendorp met een lint waarop annoo 1741 in Romeinse cijfers (jaartal verwijst waaarschijnlijk naar de aanvang van de bouwplannen); op de begane grond dubbele toegangsdeur onder een rondboog bovenlicht geplaatst tussen twee pilasters, die een smal venster omvatten, op de verdieping eveneens tussen pilasters geplaatst meerruitsvenster geflankeerd door een smalle rondboog nis met schelpmotief. achtergevel (west) van zes traveeen zeer symmetrisch ingedeeld met meerruitsvensters en een iets uitgemetseld middenrisaliet van twee traveeen. De noordelijke zijgevel toont als enige gevel een onregelmatige aanblik (door de afbraak van de zijvleugel) met twee topgevels en verspringend muurwek; de fundamenten van de 18de-eeuwse zijvleugel zijn nog zichtbaar. In het INTERIEUR is ondermeer van belang de gaaf bewaarde 18de-eeuwse ruimte-indeling en de aankleding die in verschillende fasen in de 18de en 19de eeuw tot stand is gekomen: - rechthoekige hal met stucdecoraties uit ca.1745 in Lodewijk XIV stijl met asymmetrische elementen, wanden geleed door pilasters, bovendeurstukken in stuc met voorstellingen van de vier jaargetijden en initialen; - links daarvan de voormalige zomereetkamer met 18de-eeuwse buffetnis opgenomen in de wandbetimmering en stucplafond; - het kleine kabinet met Chinese behangsels uit het einde van de 18de eeuw en schilderstukken boven de schouw en deur; - zeer bijzonder en uniek zijn de knipselbehangsels in de huidige Bloemzaal met bloem- en bladmotieven uit de tweede helft van de 19de eeuw, eenvoudige betimmeringen, schoorsteenpartij met grote marmeren schoorsteenmantel en spiegel; - de Balzaal met oorspronkelijk 18de-eeuwse cassetteplafond, de aankleding in zware Lodewijk XIV stijl is afkomstig van het huis Assumburg en rond 1911 hier geplaatst: betimmeringen, deuren en pilasters met verguld snijwerk, schoorsteenpartij met zwartmarmeren schouw en spiegel; - de huidige Geverskamer met betimmeringen en op linnen geschilderde behangsels met romantische taferelen/landschappen; -de huidige Rendorpkamer met betimmeringen, schoorsteenpartij in Lodewijk XIV-stijl met marmeren schouw, spiegel en schilderstuk.

Waardering:

HOOFDGEBOUW ( Marquette) van algemeen belang: - vanwege de ouderdom; - vanwege de 18de-eeuwse vormgeving in sobere classicistische stijl; - vanwege de vrij gaaf bewaard gebleven ruimte-indeling en aankleding van het interieur; - vanwege de kenmerkende ligging binnen de historische tuin- en parkaanleg; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats'.

Monumentnummer: 519564
 De tuin en het park van het kasteel zijn ook beschermd door het Rijk.

Monumentnummer: 519565
 De tuin en het park van het kasteel zijn ook beschermd door het Rijk.

Bescherming terrein
Status:

Bestemming
Bestemmingsplan:
Bestemming:

Auteur en datum
Auteur: Susanne Wiss
Beschrijving gemaakt: 22-10-2009

Bouwhistorisch onderzoek RCE
N.v.t.

Archeologisch onderzoek RCE
N.v.t.

Geomorfologische codering
3k28 Lage ruggen en heuvels

Bodemkundige codering
Ek19 Dikke eerdgronden